Bir gulet kiralamak, otel odası ayırmaya benzemez. Tekne, ekip, rota ve menü tek bir deneyimde birleşir; ve bu deneyimin kalitesi çoğu zaman rezervasyondan önce sorduğunuz sorularla belirlenir. Aşağıdaki on beş soru ve gerçek yanıtları, beklentinizle gerçeği aynı hizaya getirmek için bir yol haritasıdır.
Tekne ve Kapasite
1. Gulet kaç kabinli olur ve kabin düzenleri nasıldır? Guletler 2 kabinden başlar, 18 kabine kadar çıkabilir. Kabin yerleşimleri double (geniş yatak), twin (iki ayrı yatak), triple ve ranza gibi seçeneklerde olabilir. Double kabinler de kendi içinde konforuna göre VIP ve Master gibi sınıflara ayrılır. Grubunuzun yapısına —çift, aile ya da arkadaş grubu— en uygun kabin dağılımını baştan netleştirmek en doğrusudur.
2. Bir gulette kaç kişi konaklayabilir; kapasite neye göre belirlenir? Konaklayan misafir sayısı teknenin yatak kapasitesini geçemez. Örneğin 4 kabinli bir gulette en fazla 8 kişi konaklayabilirsiniz; mürettebatın kabinleri bu sayıya dahil değildir, ayrıdır. Günübirlik bir tura çıktıysanız kapasite, teknenin ruhsatında yazan günübirlik kapasiteyle sınırlıdır — ve bu rakam konaklama kapasitesinden farklıdır.
3. Teknenin yaşı önemli mi; bakımları nasıl yapılır? Guletler ahşap teknelerdir ve her kış karaya çekilip bakıma alınır. İç-dış genel bakımın yanı sıra her 3-4 yılda bir daha derin bir bakımdan geçerler; bu bakımda tüm altyapı ve hareketli çalışan mekanizmalar elden geçirilir. Ortalama her 10-15 yılda bir de kapsamlı bir "full refit" yapılır — tekstil malzemelerinden ahşap kaplamalara kadar her şey yenilenebilir. Bu bakımları düzenli yaptıran bir guletle gönül rahatlığıyla denize açılabilirsiniz; çünkü teknenin yaşından çok, bakım geçmişi belirleyicidir.
Fiyata Dahil Olanlar (ve Olmayanlar)
4. Fiyata yakıt dahil mi; klima kullanımı nasıl ücretlendirilir? Guletlerde genel uygulamada yakıt fiyata dahildir. Guletler —yelken açmadıkları sürece— motorları küçük olduğu için yavaş ve ekonomik seyreden teknelerdir; bu da yakıt giderini düşük tutar ve dahil sunulmasını mümkün kılar. Ancak bazı standart veya ekonomik gulet seçeneklerinde klima kullanımı günde 4-6 saatle sınırlandırılabilir ya da tamamen ekstra ücretlendirilebilir; çünkü klimalar jeneratöre bağlıdır ve yakıt tüketimini yukarı çeker. Bu detayı sözleşme yapmadan önce mutlaka netleştirin.
5. Yiyecek-içecek nasıl işler; menüyü kim belirler? Her gulette sizin için yemek yapan bir aşçı ve servisi üstlenen bir görevli bulunur; bu konuda hiçbir işle uğraşmazsınız. Size genelde 7 günlük; kahvaltı, öğle ve akşam yemeği şeklinde örnek bir menü sunulur. Bu menüden istediklerinizi seçer, istemediklerinizi çıkarır, menüde olmayan yemekleri ekleyebilirsiniz. Menü kesinleşince bir alışveriş listesi çıkar; siz onayladıktan sonra ürünler toptancı firmalardan veya marketlerden tedarik edilir ve siz tekneye gelmeden taze olarak yüklenir, ödemesini siz yaparsınız. Önemli bir ayrıntı: bu liste yalnızca yiyecek-içecekten ibaret değildir; kâğıt havlu, sinek kovucu sprey, tüp gibi mutfak ve hijyen sarf malzemelerinin tamamını da kapsar.
6. Liman ve demirleme ücretleri kime aittir? İlk liman çıkış ücreti (transit log) çoğunlukla fiyata dahildir. Tatiliniz sırasında girmek istediğiniz koyda tonoz/rezervasyon uygulaması varsa ya da marina gibi özel işletim alanlarına yanaşmak isterseniz, bu ücretler misafir tarafından karşılanır.
7. Su sporları ekipmanı dahil mi? Guletlerde genellikle Stand Up Paddle (SUP), kano, şnorkel ve olta gibi hafif deniz sporu ekipmanları bulunur ve çoğunlukla ücretsizdir. Daha büyük guletlerde, tender botun arkasına bağlanıp çekilen ringo ve su kayağı gibi oyuncaklar da olur; bunların kullanımında genelde yalnızca tender botun yaktığı yakıt ücreti talep edilir. Jet ski ve seabob gibi daha büyük, elektronik su oyuncakları ise dışarıdan günlük olarak kiralanabilir.
Mürettebat
8. Kaç kişilik mürettebat olur ve hangi diller konuşulur? Mürettebat, guletin büyüklüğüne göre 2 kişiden 7-8, hatta 10 kişiye kadar çıkabilir. Standart guletlerde (20-25 metre) en az 3 kişi bulunur; tekne büyükse 4 veya daha fazla olur. Üç kişilik mürettebatta bir kaptan, bir aşçı ve bir gemici yer alır; gemici hem kaptanın sağ kolu hem de servis sırasında aşçının yardımcısıdır. Dil tarafında, Türkiye gulet charter dünyasında Türkçeden sonra en yaygın konuşulan dil İngilizcedir. Talep ederseniz ekstra ücretle Rusça veya Arapça konuşan bir hostes sağlanabilir; ayrıca günümüzde dil bariyeri, cep telefonu uygulamalarıyla da rahatlıkla aşılmaktadır.
9. Aşçı özel diyetleri ve alerjileri karşılayabilir mi? Evet. Aşçılar hem Türk mutfağına hem de genel dünya mutfağına hâkimdir; özellikle Türk mutfağındaki vegan ve vejetaryen seçenekleri iyi bilirler. Gluten hassasiyeti ya da alerjen durumlar varsa, bunları zaten menü tasarımı sırasında size sorarız. Tüm detayları alıp aşçıya iletir ve uygulanmasını seyir boyunca takip ederiz.
10. Bahşiş beklentisi nedir? Bahşiş, MYBA sözleşmesiyle çıkmıyorsanız tamamen size kalmış bir konudur. MYBA sözleşmeli bir turda ise bu detay kontratınızda yer alır. Genel olarak charter toplam tutarının %5-15'i arasında değişir.
Rota ve Esneklik
11. Rota sabit mi, esnek mi? Rota hem sabittir hem esnektir. Kaptanınız tura çıkmadan önce rotadaki rüzgâr durumunu kontrol eder; teknedeki herkesin can güvenliği kendi sorumluluğunda olduğu için gerekli görürse rotayı değiştirebilir ve bunu seyir öncesi brifingde mutlaka belirtir. Bunun dışında, demir attığınız bir koydan çok memnun kaldıysanız orada daha fazla vakit geçirmek istediğinizi kaptana iletebilirsiniz; kaptan sonraki rotayı hem sizin isteğinize hem de rüzgâr durumuna göre günceller.
12. Hem Göcek hem de Bodrum koylarını aynı turda görebilir miyiz? Mümkün; Türk karasularında olduğunuz sürece her yeri görebilirsiniz, önünde bir engel yok. Ancak charter süreniz 7 gün ise Bodrum'dan çıkıp Göcek'e gitmek, sizi her yeri görmeye çalışan, acelesi olan bir tur otobüsü yolcusu gibi hissettirebilir. Oysa seyir her zaman sakin olmalıdır ki dinlendiğinizi ve denizin size söylemek istediklerini hissedebilesiniz. Bodrum'dan Göcek'e tüm koyları hakkıyla görmek istiyorsanız bunun için gereken gerçek süre en az 14 gündür. Bu tür sorularınızı planlama aşamasında sizinle uzun uzun konuşur, en doğru rotayı birlikte kurarız.
Sözleşme ve Güvence
13. Sözleşme hangi dilde olur ve neyi güvence altına alır? Sözleşme İngilizce veya Türkçe hazırlanabilir. İçinde teknenin, acentenin ve misafirin sorumlulukları; iptal politikası; fiyata dahil olan ve olmayan servis ve hizmetler; tur süresi; sigorta detayları ve hatta teknenin teknik bilgileri gibi pek çok başlık yer alır. Böylece her iki tarafın da hakları açıkça güvence altına alınır.
14. Depozito ne kadardır ve hangi durumlarda iade edilir? Depozito genellikle toplam tutarın %40'ı civarındadır; hem depozito oranı hem de iptal politikası tekneden tekneye değişebilir. Savaş, doğal afet veya ölüm gibi mücbir (zorlayıcı) sebeplerde ödenen tutar iade edilir. İptal politikasındaki gün sınırlarına dikkat eder ve kararlarınızı bu takvime göre alırsanız depozitonuzu rahatlıkla geri alabilirsiniz.
15. Sorun çıkarsa kiminle muhatap olurum? Sorun ya da anlaşmazlık durumunda gerçek muhatabınız her zaman acentenizdir. Acente, sizinle tekne ekibi arasında bir köprü kurar ve sorunun kolayca çözülmesini sağlar. Sorunun büyük ya da küçük olması fark etmez; bir şikâyetiniz varsa bunu en kolay acenteniz üzerinden çözersiniz.
Son bir tavsiye: bu soruları rezervasyondan önce, mümkünse yazılı olarak sorun. İyi bir armatör ya da acente, yanıtları sözleşmeye veya bir teklif belgesine geçirmekten çekinmez; çekinen bir taraf varsa bu zaten bir cevaptır. Ayrıca popüler guletlerde sezon erken dolar — özellikle temmuz ve ağustos haftaları aylar öncesinden kapanır. Erken sormak yalnızca daha iyi bir fiyat değil, daha iyi bir tekne ve daha iyi bir mürettebat seçme şansı da demektir.
GULETLERİ İNCELE →